سیفلیس ( Syphilis )
بیماری سیفلیس یکی از مهمترین بیماریهای آمیزشی است و به علت امکان ابتلا در اکثر اعضاء خانواده و مزمن بودن آن ، باعث عوارض متنوع می شود .
عامل بیماری :
عامل بیماری سیفلیس نوعی میکروب متحرک بنام ترپونماپالیدوم ( Treponema Pallidum ) است که نسبت به عوامل خارجی حساس است و در خارج بدن به سرعت از بین می رود ، حرارت بالای درجۀ سانتی گراد به مدت 3 تا 5 دقیقه این میکروب را از بین می برد ، مواد ضد عفونی کننده در خارج از بدن بسرعت باعث نابودی آن می شوند و در بانک خون بیش از 4 تا 5 روز زنده می ماند و بالنتیجه ممکن است بیماری در نتیجۀ انتقال خون ، از فرد آلوده به فرد سالم منتقل می شود .
بیماریزایی :
میکروب این بیماری از راه پوست یا مخاط وارد بدن شده و به سرعت ازدیاد می یابد و در نسوج اطراف ، غدد لنفاوی و خون پخش و باعث بیماری می گردد .
دورۀ کمون یا نهفتگی (فاصله زمانی بین ورود عامل بیماریزا به بدن و بروز علائم بیماری ) بیماری بین 10 روز تا 10 هفته متغیر ، ولی معمولاً سه هفته است .
علائم بالینی :
سیفلیس دارای سه مرحله است .
مرحلۀ اول یا شانکر ( ضایعه اولیه سیفلیس ) : که معمولاً بر روی دستگاه تناسلی ایجاد می شود و در اول پاپول ( برجستگی کوچک پوست ) و سپس زخم ایجاد می شود که گرد و برآمده ، سفت و بی درد است ، شانکر معمولاً پس از 5 تا 7 هفته بهبود می یابد ، ولی با ورود عامل بیماریزا به خون و تکثیر آن ، عفونت در اعضاء مختلف ایجاد می شود .
سیفلیس مرحلۀ دوم : معمولاً 8 تا 10 هفته پس از تماس ظاهر می شود و در این مرحله بثورات زیادی بر روی پوست و مخاط ایجاد می گردد " این بثورات قرمز و سطحی هستند و در آنها میکروب بیماری به مقدار زیاد وجود دارد ولی بزودی در نتیجۀ تأثیر مصونیت علائم فوق بهبود می یابند اما میکروب بیماری در غدد لنفاوی و نقاط دیگر بدن به مقدار کم باقی خواهد ماند " با بهبود بثورات سطحی مدت زیادی بیماری بدون علائم بالینی خواهد بود ولی با کاهش مصونیت ممکن است بثورت مجدداً ظاهر شوند . مرحلۀ دوم سیفلیس بین 2 تا 4 سال و ندرتاً تا 7 سال طول می کشد .
سیفلیس مرحلۀ سوم : معمولاً پس از سه سال از شروع بیماری ایجاد می شود . علامت عمده آن وجود گوم ( غدۀ سیفلیسی ) در نقاط مختلف بدن مانند پوست ، مخاط ، استخوان و اعضاء داخلی می باشد . این مرحله کمتر مسری است و می تواند چندین سال ادامه یابد و در صورت عدم درمان ممکن است ضایعات در اعصاب ، مغز ، قلب و عروق نیز ایجاد شود .
سیفلیس مادر زادی :
جنین ممکن است در شکم مادر ، مبتلا به سیفلیس شده و در موقع تولد دارای ضایعات مادرزادی باشد و یا ضایعات مربوط به بیماری بعداً تظاهر ، و در دورۀ بعدی زندگی ادامه پیدا کنند . بنابراین درمان مادران و جلوگیری از بارداری در زنان مبتلا ، بهترین راه پیشگیری از سیفلیس مادرزادی است .
منبع بیماری :
بیماری سیفلیس مختص انسان است (گر چه بطور آزمایشی توانسته اند بعضی حیوانات را نیز مبتلا سازند ) افراد بیمار که دارای تظاهرات حاد بیماری مانند شانکر یا بثورات باشند منبع مهم بیماری هستند و مادر مبتلا به سیفلیس عامل بیماری جنین خود می باشد .
راه سرایت :
مهمترین راه سرایت سیفلیس ، مقاربت جنسی است که 95 تا 98 درصد موارد انتقال را شامل می شود و بطور کلی ترشحات و رطوبت ضایعات اولیه پوستی و مخاطی ، مایعات و ترشحاتی مانند بزاق ، خون ، ترشحات مهبلی و اسپرم بیمار در مراحل مسری باعث آلودگی می شوند ، بوسیدن و شیر دادن نیز بندرت موجب انتقال بیماری می گردند . گاهی اوقات ابتلا در اثر غیر مستقیم بوسیلۀ اشیاء آلوده نادر است .
کنترل و پیشگیری :
پیشگیری از این بیماری مانند دیگر بیماریهای آمیزشی شامل موارد زیر است :
1) اقدامات کلی برای پیشرفت بهداشت عمومی : مانند آموزش بهداشت بویژه آموزش جوانان برای آشنایی با مسائل جنسی و روشهای جلوگیری از بیماریهای آمیزشی ، تشویق به ازدواج ، انجام آزمایشات لازم برای افراد قبل از ازدواج و زنان باردار مشکوک به بیماری ، آزمایش دقیق دهندگان خون و بهبود وضع اجتماعی ، اقتصادی جامعه .
2) محافظت جامعه از بیماری : مانند مبارزه با فحشاء و مراکز فساد ، آموزش روشهای پیشگیری قبل و بعد از مقاربت و انجام آزمایش مکرر سرولوژی زنان باردار .
3) برقراری تسهیلات جهت تشخیص زودرس و درمان فوری : مانند تأسیس مراکز درمانی رایگان ، آموزش راه سرایت و علائم بیماری ، تشویق مبتلایان برای درمان ، بیماریابی فعال ، اصرار در کنترل بیماران در دورۀ سرایت و گزارش موارد بیماری به تشکیلات بهداشتی .
درمان :
درمان بیماری با آنتی بیوتیکهایی مانند پنی سیلین طولانی اثر ممکن است ، ولی دورۀ درمان باید کافی و مؤثر باشد .


