
روشهای تزریقی جلوگیری از بارداری
ضد بارداری های هورمونی تزریقی ، اگر بطور صحیح استفاده شوند ، در زمرۀ مؤثرترین روشهای پیشگیری از بارداری هستند که با مکانیسم های زیر از وقوع بارداری جلوگیری می کنند .
جلوگیری از تخمک گذاری .
افزایش چسبندگی موکوس دهانۀ رحم و ضخیم شدن آن که به صورت مانعی برای عبور اسپرم و باکتری ها در می آید .
تغییر سرعت انتقال تخمک از لوله های رحم .
اصولاً روشهای ضد بارداری تزریقی ، برای زوجهایی مناسب تر هستند که خانواده خود را کامل کرده باشند ، اما تمایلی به بستن لوله ها و روش های غیر قابل برگشت ندارند .
همچنین برای فاصله گذاری بیش از 2 سال بین فرزندان این روش پیشنهاد می شود . باروری ممکن است تا 6 ماه بعد از قطع این روش به تأخیر بیفتد ، به علاوه در خانمهایی که علیه سرخچه واکسینه شده اند یا بعد از وازکتومی ( روش عقیم سازی مردان ) همسرشان ، چند ماهی باید جلوگیری از بارداری داشته باشند ، ضد بارداری های تزریقی پیشنهاد می شوند . بعد از زایمان هم روش ضد بارداری تزریقی توصیه می شود . تزریق استروئیدهای طولانی اثرمانند ضد بارداری های تزریقی در مقایسه با IUD ( جسم داخل رحمی ) و قرص های ضد بارداری با اختلال قاعدگی و نیز بازگشت کند تر باروری همراه است .
فوائد کونتـــراسپتیوی ضد بارداری های تـــزریقی :
ضد حاملگی های تزریقی ، بسیار مؤثر ، برگشت پذیر و طولانی اثر هستند . مطالعات نشان داده است که بکارگیری چندین ساله این روش ، بدون عارضۀ خطرناک است . در کشورهایی که زنان با کم خونی فقر آهن مواجهنـــد ، این روش مفید است .
از معایب آن ، خونریزی های نامرتب ولی با حجم کم است بعلاوه بعد از تزریق ، تا 6 ماه بعد از اثر سه ماهه آن ، دارو ممکن است در خون وجود داشته باشد و بازگشت باروری را به تعویق اندازد .
خلاصیه ای از فواید و معایب ضد بارداری های هورمونی تزریقی ، در فهرست زیر آمده است .
مزایا :
ü کارآیی بالایی دارد و بهتر از روش های ضد بارداری خوراکی در بعضی کشورها ثبت شده است .
ü عوارض جانبی استروژن را ندارند .
ü برای خانمهای شیرده مناسب است .
ü برگشت پذیر است .
ü کارکنان بهداشتی کار آزموده ، به غیر از پزشکان نیز می توانند آن را تجویز کنند .
ü در بسیاری از فرهنگها پذیرفته می شود .
ü به روابط جنسی وابسته نیست .
فواید غیر کونتراسپتیوی :
با استفاده از این روش اندومتریوز ( حالتی که در آن بافت های شبیه مخاط رحم بطور نابجا در کانونهای مختلف در حفره لگن پیدا می شوند . ) بهبود می یابد .
عفونت لگن ( PID ) و کاندیدیاز (عفونت حاصله از قارچها یتیره کاندیدا ) واژ« کمتر از زنانی است که از IUD استفاده می کنند .
برای کم خونی داسی شکل قابل تجویز است .
کیست های قبلی تخمدانی و توده های خوش خیم پستانی ممکن است بهبود یابند .
شیر مادر را کاهش نمی دهد .
معایب روش تزریقی :
û اختلال قاعدگی : خونریزی شدید نادر است ، اما لکه بینی و آمنوره ( فقدان قاعدگی به غیر علل آبستنی ، یائسگی و غیره ) شایع است .
û اثر داروی تزریقی تا چند ماه در خون می ماند .
û در بعضی خانمها ، افزایش وزن و احساس درد در پستان ایجاد می شود .
û گاهی سر درد ، کاهش میل جنسی و تغییرات خلقی گزارش شده است ولی شواهد قابل اعتمادی برای عوارض فوق وجود ندارد .
û ممکن است بازگشت باروری را به تعویق اندازد .
مراقبت های قبل از استفاده از ضد بارداری های تزریقی :
از آنجا که ضد بارداری های تزریقی برای دوره های مختلف سن باروری مؤثر هستند ، توجه به نحوۀ مصرف آ« برای فاصله گذاری و یا محدود کردن خانواده اهمیت دارد .
همۀ بارداری های تزریقی در دو نوع با نامهای (DMPA ) و( NET_ EN ) در کلینیک های مادر و کودک وجود دارند . نوع DMPA هر سه ماه یکبــــــار تجویز می شود و تخمک گذاری برای مدتی بعد از قطع مصرف ، متوقف می ماند در یک مطالعۀ وسیع که در تایلنــــد انجام شده است ، به طور متوسط 5/5 ماه بعد از قطع هورمونهای تزریقی (DMPA ) ، بارداری اتفاق افتاده است .
نوع NET_ EN هر 2 ماه یکبار تزریق می شود . گر چه یافتۀ تأئـــید شده ای وجود ندارد ، ولی به نظر می رسد شروع تخمک گذاری بعد از قطع این دارو ، زودتر از نوع اول باشد .
موارد منع مصرف هورمونهای طولانی اثر ضد بارداری :
1) بارداری یا تصمیم برای آن در ماههای آینده .
2) بیماریهای پستان یا مشکوک بودن به آن .
3) وجود تومور یا رویش جدید در دستگاه تناسلی .
4) هپاتیت ویروسی فعال .
5) اختلالات انعقادی یا چربی خون .
6) بیماریهای قلبی عروقی .
7) خونریزی های غیر طبیعی و تشخیص داده نشده رحمی .
موارد منع مصرف اختصاصی ضد بارداری های تزریقی
1) بلافاصله بعد از زایمان .
تزریق هورمونهای تزریقی در این شرایط ، ممکن است موجب خونریزی شدید یا طولانی رحم شود .بهتر است تا 6 هفته پس از زایمان ، تزریق آنها به تأخیر بیفتد .
2) برنامه ریزی برای بارداری در آیندۀ نزدیک :
با توجه به اینکه اثر ضد بارداری های تزریقی ممکن است تا چند ماه پس از قطع مصرف دارو در بدن باقی بماند ، لذا در صورتی که در آینده نزدیک قصد بارداری دارید از این روش استفاده نکنید .
3) در افراد مبتلا به بیماریهای قلبی عروقی ، دیابت و یا کم خونی ؛ قبل از استفاده از این روش ، با پزشک متخصص ، مشورت شود .
زمان اولین تزریق :
زمان اولین تزریق ضد بارداری های تزریقی ، در 5 روز اول پریود است . اگر تأخیر پریود وجود دارد یا احتمال بارداری می رود ، هورمونها تزریق نمی شوند . بعد از سقط بلافاصله تزریق می شود ولی بعد از زایمان بهتر است تزریق تا 6 هفته به تأخیر بیفتد .
برای خانمهایی که قبلاً قرصهای مرکب ضد بارداری مصرف کرده اند ، بلافاصله بعد از قطع قرص ، تزریقهای هورمونی تجویز می شود اما ، اگر قرص های ضد بارداری از نوع پروژسترون تنها یا Mini-Pill بوده است 1 تا 5 روز بعد از قطع قرص ، تزریق انجام می شود .
نوع تزریق ، عضلانی عمیق در عضلات دلتوئید ( بازو ) یا گلوتئال ( عضلات کفل ها ) است . محل تزریق را نباید ماساژ داد زیرا این کار ممکن است موجب تسریع جذب استروئید گردد .
مشکلات اختصاصی پس از مصرف ضد بارداری های تزریقی
تغییر در طرح خونریزی :
اکثر زنانی که ضد بارداری های تزریقی دریافت می کنند ، تجاربی از تغییر سیکل قاعدگی دارند ، اطلاع از بروز چنین عارضه ای ، نگرانی بی مورد از اختلال قاعدگی را بر طرف می سازد . البته این به معنی کوچک شمردن عوارض جانبی نیست و چنانچه خونریزی طولانی مدت یا شدید اتفاق افتاد ، مراجعه به پزشک ضروری است .
اگر خونریزی طولانی موجب کم خونی فقر آهن شد ، درمان مناسب با آهن خوراکی ( سولفات آهن ) توصیه می شود .
با افزایش مصرف ضد بارداری های تزریقی احتمال آمنوره ( قطع قاعدگی ) زیاد می شود .
مصرف ضد بارداری های تزیقی موجب افزایش اشتها و چاقی می شود .
تغییرات خلق و خوی ، سر درد و سرد مزاجی در بعضی موارد گزارش شده است .
توسعۀ استفاده از ضد بارداری های تزریقی :
در حود 6 میلیون زن در دنیا از ضد بارداری های تزریقی استفاده می کنند3 /2 آنها نوع DMPA را انتخاب کرده اند . بنظر می رسد به طور قابل توجهی استفاده از این روش توسعه یابد و این در صورتی است که خونریزیهای نامنظم که شایع ترین علت قطع مصرف و استفاده از آنها است ، کاهش یابد .
هدف از استفادۀ آمپولهای تزریقی ماهانه کاهش خونریزی های نامنظم است . آمپولهای ماهانه مرکب از استروژن و پروستروژن است .


